Κυριακή, 12 Απρίλιος 2009 19:04

Μια εικόνα που χάθηκε στο «Βιβίστ» το τελευταίο «Πέτρινο Χωριό» στο Νομό Γρεβενών. Μια λαϊκή αρχιτεκτονική κληρονομιά που σβήνει απροστάτευτη.

Το σπίτι όπως ήταν χτές στο 1999, στην μεγαλοπρέπεια του

Απάντηση στο άρθρο του Αχιλλεα ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ

Φίλε και χωριανέ Αχιλλέα,
Με κάνεις να αισθάνομαι λες και φταίω εγώ για την κατάσταση της Ελλάδας από το 1950 μέχρι σήμερα.Σ υμφωνώ μ’ αυτά που λές. Όλα αυτά τα έζησαν οι πατεράδες μας.Έγιναν μετανάστες, δούλευαν σκληρά για να μη ζήσουμε εμείς τέτοιες καταστάσεις και νομίζω το πέτυχαν. Συμφωνώ με το αίτημά σας, με το όραμά σας και μακάρι να πετύχει.Αλλά το ερώτημά μου παραμένει:
Εμείς τι κάναμε τα τελευταία 20-30 χρόνια για το χωριό;Τέλος πάντων, θα τα πούμε στο χωριό.
Αλήθεια, τουλάχιστον κάθε Κυριακή ανεβαίνω στο χωριό, κάθομαι στο καφενείο του Τάκη και δεν βρήκα κανέναν από σας μέχρι τώρα να συζητήσουμε. Ούτε μία Κυριακή δεν αξίζει το χωριό μας; Ελπίζω να κατάλαβες τι εννοώ, για ποιες ευθύνες μιλώ.
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ

Μάκης Κουτσονίκος

***********************************************************************************************************

Σάββατο, 11 Απρίλιος 2009 17:46

Μια εικόνα που χάθηκε στο «Βιβίστ» το τελευταίο «Πέτρινο Χωριό» στο Νομό Γρεβενών. Μια λαϊκή αρχιτεκτονική κληρονομιά που σβήνει απροστάτευτη.

Το σπίτι όπως ήταν χτές στο 1999, στην μεγαλοπρέπεια του

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ

Αγαπητέ Μάκη, διάβασα με μεγάλη προσοχή το άρθρο σου και διαπίστωσα μια μονομερή εκτίμηση για το τι φταίει που η λαϊκή μας κληρονομιά στο παλιό χωριό ‘’σβήνει’’ απροστάτευτη.
Η άποψη ότι ΦΤΑΙΜΕ ΕΜΕΙΣ… είναι μια επιφανειακή εκτίμηση των γεγονότων και των κοινωνικών καταστάσεων που δίνει άλλοθι στην Ελληνική Πολιτεία (έτσι όπως αυτή εκφράζεται διαχρονικά) και στην ασκούμενη πολιτική από τους εκάστοτε Βουλευτές, Νομάρχες και Δημάρχους.
Αναμφισβήτητα, η άγνοια των κατοίκων για την αναγκαιότητα προστασίας και διαφύλαξης της αρχιτεκτονικής τους κληρονομιάς δεν είναι αμελητέα, όμως η ανάγκη για καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσής τους δεν πρέπει να ξεπερνάτε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Δεν φταίμε εμείς που παλαιότερα εγκαταλείψαμε αυτό τον τόπο για αναζήτηση εργασίας στην Αμερική, τη Γερμανία, το Βέλγιο, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Αλεξάνδρεια Ημαθίας, τα Γρεβενά κλπ, με αποτέλεσμα να ρημάξουν τα σπίτια πίσω μας.
Δεν φταίμε εμείς που ερήμωσε το χωριό μας, όπως και όλα τα γύρω χωριά, με αποτέλεσμα να κλείσει το σχολείο με φυσικό επακόλουθο να γίνει.. μαντρί.
Δεν φταίμε εμείς που για να γλιτώσουμε από τις λάσπες ζητούσαμε να ‘’πέσει’’ λίγο τσιμέντο για να μην φορτωνόμαστε γκαγκαράτσες.
Δεν φταίμε εμείς που για να κατέβουμε στην αγορά των Γρεβενών έπρεπε να ανηφορίσουμε μισή ώρα μέχρι την ‘’Αϊ Τριάδα’’ περιμένοντας καρτερικά τον ‘’Ταμπατούμπα’’ μέσα στο αγιάζι του χειμώνα ή την κάψα του καλοκαιριού.
Δεν φταίμε εμείς που για πουλήσουμε την παραγωγή μας (το γάλα) έπρεπε να καρτερούμε πάνω στο δημόσιο δρόμο τον γαλατά, φορτωμένοι για ώρες τα γκιούμια.
Δεν φταίμε εμείς που (τότε) λίγο πριν τον 21ο αιώνα πετάγαμε τα τσαρούχια και βάλαμε παπούτσια, αντικαταστήσαμε τις γκαζόλαμπες με ηλεκτρικό και προτιμήσαμε αντί να τρέχουμε με τα λαήνια στον ‘’Αϊ Νικόλα’’ και τα ‘’Στάρια’’ να πάρουμε νερό, προτιμήσαμε το δίκτυο ύδρευσης, επιλέξαμε δηλαδή να ζούμε σαν άνθρωποι.
Δεν φταίμε εμείς που η απρονοησία της πολιτείας μας υποχρέωσε να γκρεμίσουμε τα πέτρινα στολίδια προκειμένου να μας χορηγήσει σεισμοδάνειο για να χτίσουμε σπίτια πάνω στο δρόμο που να καλύπτουν τις σημερινές ανάγκες.
Δεν φταίμε εμείς, τέλος, που οι άνθρωποι που τότε έπαιρναν αποφάσεις θεωρούσαν ‘’ανάπτυξη’’ αυτό που ήταν κυρίαρχο δόγμα σε όλη την ελληνική επικράτεια.

Αγαπητέ Μάκη, δεν ξέρω αν σε πείσανε τα παραπάνω επιχειρήματα, όμως αυτή ήταν η κοινωνική πραγματικότητα για ολόκληρη την περιοχή μας με τα φημισμένα μαστοροχώρια της, με αποτέλεσμα ν’ αλλοιωθεί η αρχιτεκτονική τους φυσιογνωμία. Μοναδική εξαίρεση η Καλλονή, που όμως εκεί υπήρξε πρόνοια από την πολιτεία, καθώς χαρακτηρίστηκε διατηρητέος οικισμός.
Η διαπίστωσή σου πως: ‘’τώρα το μνημόσυνο πάνω στα χαλάσματα, τα αναθέματα, οι οργές και οι θυμοί που άργησαν 30 χρόνια, δεν γυρίζουν το χρόνο πίσω’’ δεν με βρίσκει σύμφωνο. Είναι μια απαισιόδοξη εκτίμηση που δεν λαμβάνει υπόψη της την νέα διαμορφούμενη πραγματικότητα που συντελείται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, τις νέες ανάγκες των κατοίκων των μεγαλουπόλεων για ‘’φυγή’’ από την καθημερινότητα.
Στα ερωτήματά σου: ‘’γιατί τώρα; άλλαξε κάτι; έχουμε τύψεις; συμβαίνει κάτι άλλο, μήπως είναι αργά’’, η απάντηση είναι πως ποτέ δεν είναι αργά. Τώρα είναι η ευκαιρία γιατί άλλαξε ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την ανάπτυξη και την πρόοδο. Αυτό το άλλο που συμβαίνει είναι ότι όλο και συχνότερα ακούμε και διαβάζουμε για: Περιφερειακή ανάπτυξη, αειφόρο ανάπτυξη, πράσινη ανάπτυξη, στοχευμένες δράσεις, εναλλακτικές μορφές τουρισμού, Κοινοτικό Πλαίσιο, ΕΣΠΑ, Πρόγραμμα Πίνδος, Προγράμματα Leader, αναγκαιότητα προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς κλπ. Όλα αυτά μπορούν να μεταφραστούν σε ανάγκη και προτεραιότητα της τοπικής κοινωνίας.
Προσωπικά, δεν έχω καμιά αμφιβολία πως αν οι Κάτω Εκκλησιές βρισκόταν λίγα χιλιόμετρα νοτιότερα, στον άξονα Γρεβενά – Βασιλίτσα, το χωριό θα εξαγοράζονταν ολόκληρο από μεγάλες τεχνικές εταιρίες που θα το αναστύλωναν και θα το πωλούσαν σε Έλληνες και ξένους καλοπληρωτές. Τα παραδείγματα δεν λείπουν (Νυμφαίο, ʼγιος Αθανάσιος Φλώρινας, ʼγιος Παντελεήμονας Πιερίας, Φάρσα Κεφαλονιάς κ.ά.).
Η πρόταση του Πολιτιστικού Συλλόγου Εκκλησιών για το ‘’ΠΕΤΡΙΝΟ ΧΩΡΙΟ’’ είναι επίκαιρη και εφικτή. Αποτελεί την αναπτυξιακή πρόταση για ολόκληρη την περιοχή που θα αντιστρέψει τα αρνητικά δεδομένα και θα δημιουργήσει ευκαιρίες απασχόλησης και επιστροφής. Δεν είναι νοητό να μιλάμε σαν Γρεβενιώτικη κοινωνία για τουριστική ανάπτυξη και να περιοριζόμαστε στη Βάλια Κάλντα και στο Χιονοδρομικό Κέντρο της Βασιλίτσας, καθώς και στο υπό μελέτη ή κατασκευή Μουσείο Παλαιοντολογίας στη Μηλιά, ή το Αστεροσκοπείο στον Όρλιακα. Η Εγνατία Οδός έκανε την περιοχή των Γρεβενών κέντρο διέλευσης και στο χέρι μας είναι να γίνει και τόπος παραμονής επισκεπτών με εναλλακτικές επιλογές και δραστηριότητες.
Σήμερα, υπάρχουν οι πηγές χρηματοδότησης (χωρίς να στερήσουν άλλες προτεραιότητες) για την ανάδειξη και την προστασία της λαϊκής αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς. Απομένει να βρεθούν και οι πολιτικοί που βλέπουν μπροστά, που δεν εξαντλούνται στην ψηφοθηρία και δεν φροντίζουν μόνο για τις δημόσιες σχέσεις τους. Όμως, βλέπεις, είναι πολύ μικρό χωριό οι Εκκλησιές, τα ‘’κουκιά’’ είναι μετρημένα και οι προτεραιότητες διαφέρουν. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός που ο Πολιτιστικός Σύλλογος Εκκλησιών δεν χρηματοδοτήθηκε από καμιά πολιτική αρχή, γιατί έθεσε ως προτεραιότητα την αγορά πέτρας κι όχι τη διοργάνωση κάποιας φιέστας ή πανηγυριού. Όλα, λοιπόν, είναι θέμα προτεραιοτήτων και η εμμονή των Εκκλησιωτών για την προστασία και ανάδειξη του παλιού τους χωριού δεν ενδείκνυται για άμεση προβολή και πολιτικά οφέλη.

Αχιλλέας Γεωργόπουλος
Γραμματέας του Πολιτιστικού Συλλόγου Εκκλησιών

***********************************************************************************************************

Τετάρτη, 08 Απρίλιος 2009 17:46

"Μια εικόνα που χάθηκε. Μια λαϊκή αρχιτεκτονική κληρονομιά που σβήνει απροστάτευτη."

ΦΤΑΙΜΕ ΕΜΕΙΣ...

Συμφωνώ μαζί σας, αλλά διαφωνώ γιατί δεν ρίχνετε τις ευθύνες εκεί που πρέπει. Αν κοιτάξουμε πίσω στο χρόνο, θα δείτε ότι πάνω απ’ όλους φταίμε εμείς οι ίδιοι.
Φταίμε εμείς, που αφήσαμε να σκεπάσουν τα καλντερίμια με μπετόν, βλέπετε δεν ταίριαζε με το λουστρίνι το παπούτσι και τη γόβα.
Τώρα ψάχνουμε κάποιο ζευγάρι τσαρούχια για να το εκθέσουμε στο Μουσείο.
Φταίμε εμείς, που φεύγοντας τη δεκαετία του ’70 και του ’80, ρίξαμε μαύρη πέτρα πίσω μας.
Φταίμε εμείς, που αφήσαμε να γίνουν τα σχολεία στάνες για τα πρόβατα κι’ ακόμα έτσι είναι, το ξέρετε αυτό;
Φταίμε εμείς, που βλέπαμε τόσα χρόνια τους τοπικούς άρχοντες, το μόνο έργο που έκαναν ήταν η περίφραξη των δικών τους οικοπέδων.
Φταίμε εμείς, που όταν ήρθε το δίκτυο του νερού στο καινούργιο μας σπίτι, αφήσαμε να στερέψει η πέτρινη βρύση.
Φταίμε εμείς, που όταν ήρθε το ρεύμα στο καινούργιο μας σπίτι, πετάξαμε αμέσως τη γκαζόλαμπα.
Φταίμε εμείς, που ξεφορτωθήκαμε αμέσως, γιατί δεν ταίριαζε στο νέο μας σπίτι, το παλιό αλέτρι, τον αργαλειό, και τόσα άλλα που καταγράφουν τον λαϊκό μας πολιτισμό, στον πρώτο πλανόδιο γυρολόγο.
Φταίμε εμείς, που με μεγάλη προθυμία, γκρεμίσαμε τα πέτρινα στολίδια, για να πάρουμε κάποιο δάνειο.
Δεν αντιστάθηκε κανείς μας τότε!!! Γιατί;
Και δεν κρατήσαμε ούτε ένα αγκωνάρι, γιατί;
Φταίμε εμείς, που τόσα χρόνια δεν φέραμε τα παιδιά μας στο χωριό, να γνωρίσουν τους συγγενείς τους, τα ξαδέρφια τους και εκπλήσσονται όταν γνωρίζονται μέσα από το facebook.
Φταίμε εμείς, που τόσα χρόνια ανεχθήκαμε, να αποφασίζουν για μας, άνθρωποι άσχετοι, που πάνω από το καλό του χωριού, έβαζαν το «εγώ».
ΤΩΡΑ ΤΟ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΑ ΧΑΛΑΣΜΑΤΑ, ΤΑ ΑΝΑΘΕΜΑΤΑ, ΟΙ ΟΡΓΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΥΜΟΙ ΠΟΥ ΑΡΓΗΣΑΝ 30 ΧΡΟΝΙΑ, ΔΕΝ ΓΥΡΙΖΟΥΝ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΠΙΣΩ.
ΓΙΑΤΙ ΤΩΡΑ; ΑΛΛΑΞΕ ΚΑΤΙ; ΕΧΟΥΜΕ ΤΥΨΕΙΣ; ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ;
ΜΗΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ;

Μάκης Κουτσονίκος

www.grevenoitis.gr

***********************************************************************************************************

Το σπίτι όπως ηταν χτές στο 1999 στην μεγαλοπρεπειά του

Το σπίτι σήμερα στο 2009, Μια εικόνα που χάθηκε. Μια λαϊκή αρχιτεκτονική κληρονομιά που σβήνει απροστάτευτη.

Με αφορμή τα «Συνέδρια» αλλά και την προβολή από την Ιστοσελίδα μας : www.vivist.gr των «Πέτρινων», φαίνεται ότι είμαστε λίγο περισσότερο τυχεροί, αφού ορισμένα από τα «Πέτρινα» παραμένουν ακόμη όρθια, άλλα μισογκρεμισμένα, αυτά που μας άφησαν για να τους θυμούμαστε οι Γονείς μας, οι Παππούδες μας, οι Προπαππούδες μας, οι πρόγονοι μας. Είμαστε περισσότερο τυχεροί από Γείτονες μας ίσως, που και αυτοί είχαν Τεχνίτες βλέπετε «Τεχνίτες Πέτρας», αριστουργήματα πελεκημένα που δυστυχώς μόνο μερικά σώζονται ακόμη και μας θυμίζουν το πέρασμα τους, «Τσιράκι», «Κυδωνιές», «Κυπαρίσσι», «Μέγαρο», «Εκκλησιές».
Αγρότες , Εργάτες και αργότερα Μετανάστες , όλοι Βιοπαλαιστές, οι πρόγονοι μας δημιούργησαν, από ανάγκη επιβίωσης ίσως , αριστουργήματα όπως διαπιστώνουμε σήμερα.
Τότε έτσι ζούσαν μέσα σε αυτά τα «Πέτρινα», τα υλικά υπήρχαν άφθονα γύρω τους, «Αυτοί» έβαζαν τις ιδέες και λάξευαν την Πέτρα.

Αλλά τι «Μέλει Γενέσθαι»??

Σήμερα μπορεί κάποιος .. η Πολιτεία ίσως να θυμηθεί, να αξιολογήσει, να επέμβει και να διατηρήσει αυτά τα «Πέτρινα»???
Φαίνεται ότι είμαστε λίγοι οι «ψήφοι» τους και με τη μια Κυβέρνηση και με την άλλη, αλλά πάνω απ’ όλα είμαστε Περήφανοι για τις αξίες που μας άφησαν οι πρόγονοι μας, την Πέτρα, την Τιμιότητα, την Εργατικότητα, τη Συντροφικότητα και την Αντίσταση.
Με συγκίνησε ειλικρινά το γκρέμισμα του «Μουσείου» που θα ήταν σήμερα του Πέτρινου Σπιτιού της «Τρανταφλιάς» (που εμφανίζεται παραπάνω στη διαφήμιση για το επικείμενο συνέδριο), για να πάρουν το σεισμοδάνειο οι απόγονοι και να κάνουν Πολυκατοικία στο Βιβίστ- Εκκλησιές Γρεβενών(όπως και όλοι μας αυτό κάναμε, κάποιο πέτρινο μας γκρεμίσαμε, εκεί μας οδήγησαν οι λάθος πολιτικές –οι !!!).

Ως εδώ !!!!.

Είναι φοβερό και ανεπίτρεπτο, ας ανοίξουν κάποιοι τα μάτια τους να δουν, να διατηρήσουν, να μας επαναφέρουν: Τα αγκωνάρια του πέτρινου σπιτιού : του «Μκόλα του Ζαρόγκολα» με την πρωτοτυπία και τη φαντασία που είχε με το Βυζί στο αγκωνάρι(Αλήθεια που βρίσκεται αυτή η πέτρα σήμερα??, ευτυχώς ο Φωτογράφος τότε ο Βασίλης ο Ζιούτης το αποθανάτισε)



(που όλοι μας από εκεί κάτω πρωτογνωρίσαμε τα γυναικεία στήθη και ακούγαμε για τις τότε ροζ ιστορίες), «της Μιχαήλινας» το πολύ παλιό αρχοντικό και τόσα άλλα που ευτυχώς ακόμη σώζονται, είναι όρθια.

Με εκτίμηση.

Α Τζ - Απόστολος Γεωργίου Τζιαμπίρης
Τιμοθέου 14, ΤΚ 163 43 Ηλιούπολη, Αθήνα Τηλ. : 2109912007 email: lamtzia@yahoo.gr
Απρίλιος 2009

***********************************************************************************************************

Δευτέρα, 06 Απρίλιος 2009 09:43

Μια εικόνα που χάθηκε. Μια λαϊκή αρχιτεκτονική κληρονομιά που σβήνει απροστάτευτη.

Το σπίτι όπως ηταν χτές στην μεγαλοπρεπειά του

Το σπίτι σήμερα Μια εικόνα που χάθηκε. Μια λαϊκή αρχιτεκτονική κληρονομιά που σβήνει απροστάτευτη.

Έκπληξη, αμηχανία, συγκίνηση, παράπονο, νοσταλγία, πρόκληση, θυμό και οργή. Αυτή είναι η σειρά των συναισθημάτων που δημιουργήθηκαν σε όλους εμάς που είδαμε την αφίσα του Δ’ Επιστημονικού Συνεδρίου για τα Γρεβενά, με τίτλο ‘’Ιστορία – Τέχνη – Πολιτισμός και Περιβάλλον’’ (Γρεβενά 9/12-4-2009).
Ξύπνησε τη μνήμη μας η φωτογραφία που εικονίζει το σπίτι της Τριανταφυλλιάς. Ένα πέτρινο σπίτι, τριώροφο, χαρακτηριστικό δείγμα της λαϊκής αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, χτισμένο σε πλαγιά, με φαντασία και πρακτική ευκολία, από ντόπιους μάστορες, άριστους πελεκητές της πέτρας. Το σπίτι της φωτογραφίας είναι από το παλιό χωριό Εκκλησιές που σήμερα έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του και ρημάζει από το χρόνο. Η πρόσβαση, κι αυτή ακόμη, είναι δύσκολη, ενώ το σπίτι της Τριανταφυλλιάς αποτελεί πλέον ανάμνηση. Γκρεμίστηκε πριν από λίγα χρόνια από τους ιδιοκτήτες του, προκειμένου ν’ αποκτήσουν το σεισμοδάνειο, με το οποίο και έχτισαν νέο σπίτι, μοντέρνο, με όλες της ανέσεις, σε γειτονικό χωριό.
Το σπίτι, λοιπόν, της αφίσας δεν υπάρχει πια. Στη θέση του στέκουν χαλάσματα ως αδιάψευστος μάρτυρας.
Ο Σύλλογός μας, παρά τις προσπάθειές του ν’ αφυπνίσει τις τοπικές αρχές για την ανάγκη προστασίας, συντήρησης και ανάδειξης του παλιού χωριού των Εκκλησιών δεν βρήκε μέχρι σήμερα έμπρακτη ανταπόκριση. Οι προτάσεις μας για να περισώσουμε ότι απέμεινε είναι συγκεκριμένες, όμως, απαιτούν μια άλλη ματιά στα πράγματα, μια διαφορετική αντίληψη για την ανάπτυξη και προβολή του τόπου μας, άλλες προτεραιότητες.
Όλοι εμείς που γνωρίζουμε το παλιό χωριό (Κάτω Εκκλησιές) κάνουμε έκκληση στις αρχές του Ν. Γρεβενών για άμεση παρέμβαση. Εχθρός μας είναι ο χρόνος που απειλεί ακόμα και τον ενοριακό ναό, άριστο δείγμα αρχιτεκτονικής με λιθανάγλυφα, με κατεδάφιση του αισθητικού καμπαναριού. Ευχή μας είναι, οι τοπικές αρχές να μην εξαντλήσουν την ευαισθησία τους για την ιστορία, την τέχνη, τον πολιτισμό, το περιβάλλον, μόνο σε συνέδρια, αλλά ν’ αντιμετωπίσουν άμεσα και πρακτικά την πρόσκληση για προστασία και ανάδειξη του οικισμού των παλιών Εκκλησιών.
Το Δ.Σ. του Φιλοπροοδευτικού – Πολιτιστικού Συλλόγου Εκκλησιών Γρεβενών ‘’Η ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ’’ θα στηρίξει με όλες του τις δυνάμεις κάθε προσπάθεια της πολιτείας και τα μέλη του με εθελοντική εργασία θα βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση.

***********************************************************************************************************