ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ

19/10/2008

Οι Εκκλησιές είναι χωρισμένες σε δύο χωριά, το παλιό (Κάτω Εκκλησιές) και το νέο (Άνω Εκκλησιές), σε απόσταση 1χλμ. μεταξύ τους. Το νέο χωριό βρίσκεται 19χλμ. ΒΔ των Γρεβενών, σε υψόμετρο 990 μέτρων, πάνω στο δρόμο Γρεβενών – Πενταλόφου. Το παλιό χωριό βρίσκεται χαμηλότερα στα δυτικά του, σε υψόμετρο 940μ., και δεν φαίνεται από τον κεντρικό δρόμο.
Με το Διάταγμα 19-12-1918 (Φ.Ε.Κ. 260/1918) αναγνωρίστηκε ως Συνοικισμός Βιβίστι της Κοινότητας Τσιράκι, ενώ με το Διάταγμα 20-1-1927 (Φ.Ε.Κ. 18/1927) μετονομάστηκαν σε Εκκλησιά της Κοινότητας Αγίου Κοσμά. Με το Ν. 2539/97 (Καποδίστριας Ι) εντάχθηκε στο Δήμο Αγίου Κοσμά, με έδρα το Μέγαρο, ως συνοικισμός του Δημοτικού Διαμερίσματος Αγίου Κοσμά.
Ο Άγιος Κοσμάς βρίσκετε 3 χλμ. δυτικά των Εκκλησιών, ενώ από το παλιό χωριό χωρίζεται με ένα ρέμα.
Το νέο, μικρό και όμορφο, χωριό Εκκλησιές άρχισε να συγκροτείτε μετά τη δεκαετία του 1970, δίπλα στην κορυφή Τσούμα και δίπλα στο εκκλησάκι της Αγίας Τριάδος, πάνω στο δρόμο Γρεβενών – Πενταλόφου, από τους κατοίκους που θέλησαν να ξεφύγουν από το ‘’απομονωμένο’’ χωριό που κρυβόταν του κεντρικού δρόμου.
Το παλιό χωριό έχει σήμερα εγκαταλειφθεί οριστικά καθώς, μετά το σεισμό του 1995, πολλά σπίτια γκρεμίστηκαν προκειμένου οι ιδιοκτήτες τους να αξιοποιήσουν τα ευεργετήματα των σεισμοπλήκτων και να χτίσουν καινούρια στο νέο χωριό. Τα παλιά μεγάλα πέτρινα σπίτια που απέμειναν παραδόθηκαν στο χρόνο και καταρρέουν, ενώ οι ελάχιστοι γεροντότεροι που έμειναν περιμένουν κι αυτοί το πλήρωμα του χρόνου.
Το παλιό χωριό είναι χτισμένο σε νότια πλαγιά και χαμηλά υπάρχει ρέμα. Χωρίζετε σε δύο συνοικίες και στη μέση υπάρχει η χορταριασμένη πλέον πλατεία με τον ενοριακό ναό αφιερωμένο στα Εισόδια της Θεοτόκου και δίπλα το έρημο παλιό σχολείο. Η εκκλησία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, είναι πετρόχτιστη και αποτελεί έργο του μάστορα Γεώργιου Μεσίκα από τον Άγιο Κοσμά. Στη νότια και στη δυτική είσοδο, πάνω από την πόρτα, υπάρχουν λιθανάγλυφες παραστάσεις της Παναγίας που φιλοτέχνησε ο ξακουστός στην περιοχή Γεώργιος Βράγγας συγχωριανός του Μεσίκα. Οι εικόνες του τέμπλου φέρουν ημερομηνία 1926.
Δίπλα στο δρόμο που οδηγεί προς το Μέγαρο, και κοντά στη διασταύρωση προς Λείψι, στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη μεταφέρθηκε και το κοιμητήριο του νέου χωριού.
Πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου στη μνήμη της Αγίας Παρασκευής, ενώ του Αγίου Πνεύματος πολλοί πιστοί συγκεντρώνονται στην Αγία Τριάδα.
Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 είχε 79 κατοίκους στο νέο χωριό και 45 κατοίκους στο παλιό χωριό.
Χωριά στη Δυτ. Μακεδονία με παραπλήσια προς την ονομασία Βιβίστι έχουμε το Βελίστι Βοΐου (Ασπρούλα) καθώς και το Δομαβίστι (Φλαμουριά) σήμερα έρημο, 5 χλμ. βόρεια της Εράτυρας. Σύμφωνα με μια εκδοχή το όνομα ερμηνεύεται ως χωριό μέσα στη ρεματιά, ή από το σλαβικό μπέο: λευκός.